عنبران؛ موزه خیال

موزه خیال وقتی پشت سرت سبلان باشد و رو به روی‌ات عنبران نمین، نمی‌توانی به چیزی جز تالش و عرفان فکر کنی. نمین جای عجیبی است؛ شهری که در آن سرمای اردبیل و نم گیلان به هم می‌رسد، تالش و آذری و شیعه و سنی هم. یکسو هوای معتدل فندقلو که می‌شود گفت ابتدای باستانی‌ترین جنگل‌های کره زمین یعنی هیرکانی است، یکسو سرمای استخوان سوز کوهستان‌های عنبران که حالا دیگر بزرگتر از یک دهستان است و می‌شود گفت شهر. همه این‌ها را که به هم ببافی می‌شود گلیم عنبران که حالا به پایتختی گلیم هم شهره است. من نام این شهر کوچک نمین را گذاشته‌ام موزه خیال. موزه خیال، درست چسبیده به تالشستان جنوب جمهوری آذربایجان، از قدیم محل چله نشینی صوفیان بوده است و برای همین اهالی بجای عنبران بالا یا علیا می‌گویند عنبران اولیا. وقتی سبلان پشت سرت باشد و روبه روی‌ات عنبران نمین، نقش کاج و بوته و چَشنی و شیرازی گلیم با مزار شیخ علی نقشبندی و باباخضر و پیر گسکر و بابا خرم نوه شاه صفی و بابا داود و بابا محمود و ده‌ها پیر و عارفی که قبرشان پیدا نیست، درهم می‌آمیزد و عنبران سفلی و عنبران علیا یا آنگونه که اهالی می‌گویند اولیا، برایت می‌شود موزه خیال. غروب، وقتی موزه خیال پشت سر و سبلان اردبیل رو به رویت باشد، نمی‌توانی به معنای آرتاویل فکر نکنی؛ شهری که اشو زرتشت در کوه سبلانش به پیامبری رسید و سه هزار سال بعد شاه اسماعیل، نواده هفتم شاه صفی، پرچم شیعه را در آن بالا برد. فردا به خانه شیخ جبرائیل پدر شاه صفی خواهم رفت، عمارتی که نخستین مجلس روزه امام حسین در آن برپا شد، عمارتی که شاه اسماعیل در آن به دنیا آمد؛ کنار مزار پسر پیروزشاه و فرزند امامزاده حمزه و انبوهی از مقابر موبدان زرتشتی که به خط میخی آراسته است. کدام طریقت عرفانی را می‌شناسید که نقطه آغاز سلسله‌اش به آرتاویل نرسد؟ تقدس و زیبایی و عرفان و خیال در این شهر موج می‌زند.